Tại sao phần lớn các chuỗi công khai không kiếm được tiền? Vấn đề có thể không nằm ở công nghệ

Một thực tế mà ngành công nghiệp không muốn thừa nhận: Nhiều public chain không có “mô hình kinh doanh”

Nếu bóc tách hết cảm xúc và lời kể, Web3 thực ra có một sự thật khá khó xử: Hầu hết các public chain, không hề có mô hình kinh doanh theo nghĩa thực sự. Chúng có công nghệ, có người dùng, có khối lượng giao dịch, thậm chí có sự phồn vinh ngắn hạn, nhưng khi kéo dài theo thời gian thì sẽ thấy một vấn đề—giá trị không thể được tích lũy. Người dùng đến vì động lực; giao dịch xảy ra vì chênh lệch giá (arbitrage); thanh khoản tồn tại vì trợ cấp. Khi các yếu tố bên ngoài này suy yếu, toàn bộ hệ thống bắt đầu mất kiểm soát. Đây không phải là vấn đề của một vài trường hợp, mà là vấn đề mang tính cấu trúc.

Chúng ta có thể tách một hệ thống khỏe mạnh thành ba bước: người dùng vào → tạo ra việc sử dụng → hình thành tích lũy giá trị. Nhưng trong nhiều hệ thống public chain, ba bước này thực chất là bị ngắt kết nối. Người dùng vào là bị thu hút bởi airdrop hoặc lợi nhuận; hành vi sử dụng lại không tương ứng với nhu cầu thật; “giá trị” tạo ra không hề quay trở lại chính trong hệ thống. Nói cách khác, phần lớn public chain chỉ là “trạm trung chuyển lưu lượng”, chứ không phải “bộ thu giữ giá trị”. Đây cũng là lý do vì sao nhiều dự án trông có vẻ rất sôi động, nhưng chỉ cần thị trường hạ nhiệt là nhanh chóng về con số không.

Cuộc cạnh tranh ở giai đoạn tiếp theo không phải “ai mạnh hơn”, mà là “ai kiếm được tiền”

Trước đây ngành công nghiệp so ai có công nghệ tiên tiến hơn, ai có TPS cao hơn, ai hệ sinh thái lớn hơn. Nhưng các chỉ số đó về bản chất đều là “chỉ số năng lực”, chứ không phải “chỉ số kết quả”. Thứ thực sự quyết định giá trị dài hạn của một dự án chỉ có một điều: liệu có nguồn giá trị ổn định hay không. Đây cũng là lý do vì sao ngày càng nhiều nguồn vốn bắt đầu quan tâm: tỉ lệ sử dụng thực sự, dòng tiền liên tục, và nhu cầu thực tế đến từ ứng dụng. Thị trường đang chuyển từ “kể chuyện” sang “tính cấu trúc”.

Từ góc nhìn này, cấu trúc của IDN Network khá đáng chú ý.

Nó không phải là một public chain đơn lẻ, mà là việc đặt chain, ví, cross-chain, giao dịch và cổng vào ứng dụng trong cùng một hệ thống . Nếu chỉ nhìn theo chức năng thì những thứ này không mới, nhưng khi ghép lại với nhau lại hướng đến một vấn đề quan trọng hơn: Liệu hành vi của người dùng có thể tạo thành một vòng khép kín trong hệ thống hay không.

Ví dụ, ở lớp ví, không chỉ là lưu trữ tài sản, mà còn kết nối trực tiếp nhiều bối cảnh như thanh toán, giao dịch, sử dụng ứng dụng… Điều này có nghĩa là mỗi lần người dùng thao tác, có khả năng cao nó sẽ tiếp tục nằm lại trong hệ thống, chứ không bị rò rỉ ra bên ngoài.

Khi dòng chảy tài sản, dòng chảy dữ liệu và các bối cảnh sử dụng được thống nhất trong cùng một cấu trúc, thì giá trị mới có thể được “giữ lại” một cách thực sự.

Một hệ thống có thể tồn tại lâu dài hay không không phụ thuộc vào nó phức tạp đến mức nào, mà phụ thuộc vào việc liệu nó có thể tự vận hành hay không. Nói đơn giản, chính là ba điều kiện có thể thành hay không: có người dùng liên tục gia nhập, có việc sử dụng thật sự diễn ra, và có giá trị đủ khả năng được tích lũy. Nếu ba điều đó thành, hệ thống sẽ có thể tự tuần hoàn; nếu không thành, thì chỉ có thể dựa vào việc liên tục được bơm từ bên ngoài. Và thị trường đang nhanh chóng đào thải cách thứ hai.

Kết luận: Chu kỳ kế tiếp không còn thưởng cho các dự án “nhìn có vẻ mạnh”

Ngành công nghiệp đang chứng kiến một thay đổi rất thực tế: từ “cạnh tranh về năng lực” chuyển sang “cạnh tranh về kết quả”. Trước đây bạn có thể nói về công nghệ, nói về tầm nhìn, nói về tương lai; nhưng bây giờ bạn buộc phải trả lời một câu hỏi trực tiếp hơn: hệ thống này, rốt cuộc có kiếm được tiền hay không?

Lộ trình hiện tại của IDN Network về bản chất là đang cố gắng trả lời câu hỏi đó. Nó có thể không phải là phương án công nghệ “đỉnh” nhất, nhưng nếu nó có thể thực sự kết nối người dùng, việc sử dụng và giá trị, thì ý nghĩa của nó không chỉ dừng ở “một dự án”, mà còn là một sự tiến hóa theo hướng cấu trúc.

Những thứ thực sự được giữ lại ở vòng tiếp theo sẽ không chỉ là nhóm dự án có công nghệ mạnh nhất, mà là những hệ thống có thể biến công nghệ thành giá trị bền vững.