Chủ nhân giải Nobel chỉ trích gay gắt: Đám của Trump làm như vậy giống như phản quốc

Tác giả: Quan sát viên mạng Wang Yi

Ngay trước 15 phút khi Tổng thống Mỹ Trump rút lại mối đe dọa tấn công vào nhà máy điện của Iran với lý do “đối thoại với Iran mang tính xây dựng”, hợp đồng dầu thô tương lai trị giá khoảng 580 triệu USD đã nhanh chóng được chuyển nhượng. “Sự trùng hợp” này đã làm dấy lên những nghi ngờ về giao dịch nội gián. Paul Krugman, người đoạt giải Nobel Kinh tế năm 2008, đã thẳng thắn: Đây là hành vi phản quốc.

Vào ngày 24 tháng 3 theo giờ địa phương, Krugman đã viết trên chuyên mục Substack cá nhân của mình: “Khi các giám đốc điều hành công ty hoặc những người có liên quan sử dụng thông tin mật để thu lợi cá nhân, đó được coi là giao dịch nội gián - điều này là bất hợp pháp; còn đối với những người nắm giữ thông tin bí mật về an ninh quốc gia, chẳng hạn như kế hoạch tấn công một quốc gia khác, nhưng lại sử dụng thông tin này để thu lợi, chúng ta có một từ khác: phản quốc.”

Krugman giải thích rằng hành động này đi ngược lại nguyên tắc tin cậy cơ bản nhất của các quan chức chính phủ. Trong các quyết định quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia, quan chức và những người quen của họ không nên được phép lợi dụng vị trí để trục lợi. Ông chỉ ra rằng giao dịch nội gián dựa trên quyết định an ninh quốc gia không chỉ không công bằng mà còn mang lại rủi ro chiến lược, “Khi bạn có thể suy ra cùng một thông tin từ thị trường tương lai, ai còn cần phải hối lộ nhân viên chính phủ”.

Krugman cho biết, việc sử dụng thông tin mật quốc gia để giao dịch thu lợi và việc bán thông tin mật trực tiếp cho người trả giá cao nhất thực ra không khác biệt nhiều. Một khi vượt qua ranh giới “không được trục lợi từ thông tin cực kỳ bí mật”, sự khác biệt giữa hai hành động trở nên mờ nhạt. “Thực tế, tôi rất muốn biết ai đã thực hiện các giao dịch này vào sáng hôm qua. Là những người biết trực tiếp, hay là những tỷ phú hoặc nhà giao dịch đã trả tiền để có được thông tin?”

Khoảng 6 giờ 50 phút sáng ngày 23 theo giờ New York, khối lượng giao dịch của hợp đồng tương lai S&P 500 e-Mini giao dịch tại Sở Giao dịch Hàng hóa Chicago bất ngờ tăng vọt, rõ ràng khác biệt so với môi trường giao dịch khá yên tĩnh trước đó. Gần như cùng một thời điểm, khoảng 6,200 hợp đồng tương lai dầu thô Brent và dầu thô West Texas Intermediate trị giá khoảng 580 triệu USD đã được chuyển nhượng, phá vỡ trạng thái thị trường vốn yên tĩnh. Sau đó, vào lúc 7 giờ 04 phút sáng ngày 23, Trump đã đăng bài thông báo tạm dừng tấn công Iran.

Vài phút trước khi Trump đăng bài ngày 23 tháng 3, giao dịch bất thường trên thị trường dầu tăng vọt. Biểu đồ của Yahoo Finance

“Khối lượng giao dịch tăng vọt sắc nét và cô lập này thật sự bất thường.” Krugman phân tích rằng, không có sự kiện tin tức lớn nào có thể thúc đẩy giao dịch lớn đột ngột như vậy, lý giải hợp lý duy nhất là: một người nào đó gần gũi với Trump đã biết trước hành động của ông và đã tận dụng thông tin nội bộ để thu lợi lớn ngay lập tức.

Theo báo cáo của trang web tạp chí Fortune của Mỹ vào ngày 24, nhà phân tích thị trường dầu mỏ Rory Johnston cho biết, ngay cả khi hiện tại không có bằng chứng xác thực về việc bán thông tin bí mật quốc gia, mô hình giao dịch này vẫn khó bị bỏ qua, “Mỗi nhà phân tích, mỗi nhà giao dịch thị trường dầu đều đang đặt câu hỏi về áp lực giảm giá”, bất kể có hay không có sự thao túng trực tiếp từ Washington, phát ngôn của chính phủ đã khiến các nhà giao dịch phải tránh xa giao dịch vốn dựa trên cung cầu, “Tôi nghĩ điều này có thể đã đóng một vai trò lớn.”

Thực tế, đây không phải là lần đầu tiên chính quyền Trump bị nghi ngờ thao túng thị trường chứng khoán. Tờ Financial Times của Anh vào ngày 23 đã cho biết, nhiều quỹ đầu cơ đã chỉ ra rằng, trong vài tháng qua, các trường hợp giao dịch lớn diễn ra trước khi chính phủ Mỹ chính thức công bố thông báo đã trở nên khá phổ biến.

Một nhà giao dịch của một quỹ đầu cơ lớn tiết lộ rằng, các nhà tư vấn năng lượng gần đây đã chú ý đến một số giao dịch lớn, thời điểm giao dịch của chúng rất kỳ lạ. Một giám đốc danh mục đầu tư khác cho biết, một loạt giao dịch quy mô lớn và thời điểm chính xác đã gây ra một loại “cảm giác thất bại” trong cộng đồng nhà đầu tư.

Trước khi Mỹ tấn công Iran và Venezuela, nền tảng dự đoán thị trường “Polymarket” cũng đã chứng kiến một số giao dịch đáng ngờ lớn, họ đã thu lợi khổng lồ bằng cách đặt cược vào thời điểm Mỹ tấn công Iran và Venezuela.

Vào tháng 4 năm ngoái, vài ngày sau khi Trump áp đặt “thuế tương đương” lên hầu hết các đối tác thương mại của Mỹ, ông đã bất ngờ tạm dừng việc áp thuế trong 90 ngày. Và ngay trước 4 giờ đồng hồ khi ông công bố sự thay đổi chính sách thuế này, Trump đã kêu gọi trên mạng xã hội mua cổ phiếu, thị trường chứng khoán Mỹ đã ngay lập tức tăng vọt, cổ phiếu của công ty thuộc sở hữu của Trump cũng tăng mạnh, gấp đôi mức tăng của thị trường chung.

Đối với những biến động gần đây của thị trường, phó thư ký báo chí Nhà Trắng Kush Desai kiên quyết khẳng định: “Tổng thống Trump và các quan chức chính quyền này chỉ tập trung vào việc nỗ lực hết mình để mang lại lợi ích lớn nhất cho người dân Mỹ.”

Ông còn tuyên bố: “Nhà Trắng không bao giờ dung thứ cho bất kỳ quan chức chính phủ nào lợi dụng thông tin nội bộ để thu lợi bất hợp pháp, bất kỳ hành động nào gợi ý quan chức tham gia vào các hoạt động như vậy mà không có bằng chứng đều là những báo cáo vô căn cứ và vô trách nhiệm.”

Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf vào tối ngày 23 đã đăng bài trên mạng xã hội X, chỉ trích những lời dối trá của Mỹ. Ông phủ nhận rằng Iran đã từng có bất kỳ cuộc đàm phán nào với Mỹ, và cho biết Trump “phát tán tin giả với mục đích thao túng thị trường tài chính và dầu mỏ, và cố gắng giúp Mỹ và Israel thoát khỏi vũng lầy mà họ đang mắc kẹt.”

Krugman cũng cho biết, trong sự kiện này, độ tin cậy của Iran trái lại còn cao hơn chính Tổng thống Mỹ, “Ông ta đang nói dối, hay đang sống trong thế giới ảo tưởng? Dù khả năng nào cũng đều đáng lo ngại.”

Ông chỉ trích: “Bạn không thể kỳ vọng một chính phủ tham nhũng bảo vệ an ninh quốc gia. Chính phủ của chúng ta hiện nay đã hoàn toàn tham nhũng: từ tổng thống đến quan chức bình thường, rất khó để tìm thấy một người coi trọng chức vụ công là trách nhiệm lớn lao chứ không phải là cơ hội để trục lợi cá nhân hoặc tham nhũng.”

“Thêm vào đó, chính phủ tham nhũng tận gốc thường không giỏi trong việc chiến đấu, bất kể họ tôn sùng ‘tinh thần chiến binh’ và ‘sát thương’ đến mức nào. Khi chúng ta xem xét lý do thất bại thảm hại trong cuộc chiến với Iran, sự kiêu ngạo và sự ngu dốt vẫn đứng hàng đầu, nhưng tham nhũng nghiêm trọng sẽ theo sau.” Krugman nói.