Tiếng súng nổ, vàng ngàn lượng. Câu nói xưa này đã được chứng thực trong thị trường năm 2024 với nửa đầu của nó, nhưng nửa sau lại trở thành lời cáo phó của Bitcoin. Khi drone và tên lửa lướt qua bầu trời đêm, các nhà giao dịch không như những người rao truyền về vàng kỹ thuật số đã dự đoán, xông vào thị trường tiền mã hóa để tìm nơi trú ẩn. Ngược lại, họ đã bán tháo Bitcoin, giống như bán tháo một cổ phiếu công nghệ rủi ro cao.

Điều này thật thú vị. Rủi ro địa chiến lược, cổ điển và vật lý nhất, vốn dĩ nên là sân khấu tỏa sáng của những tài sản cổ điển và vật lý nhất như vàng. Nó không cần lưới điện, không phụ thuộc vào hệ thống SWIFT, sự đồng thuận về giá trị được khắc ghi trong DNA của nhân loại hàng nghìn năm. Bạn có thể chôn nó sau vườn, hoặc khâu vào lớp lót áo khoác, sức mua của nó còn có thể tăng trong thời loạn lạc. Câu chuyện về vàng, đơn giản, thô ráp, và đã qua vô số lần thử thách áp lực.
‍
Trong khi đó, vị trí của Bitcoin lại phức tạp hơn nhiều. Nó được gọi là “vàng kỹ thuật số”, nhưng danh xưng này rõ ràng bỏ qua sự mong manh của từ “kỹ thuật số” trong những tình huống cực đoan. Giá trị của nó dựa trên một hệ thống tinh xảo: điện năng, mạng lưới, và các sàn giao dịch toàn cầu vận hành trên tất cả những thứ đó. Chiến tranh đầu tiên đe dọa chính những cơ sở hạ tầng này. Khi một nhà giao dịch lo ngại mất mạng và mất điện, điều đầu tiên anh ta nghĩ đến là đổi số tài sản kỹ thuật số lấy đô la có thể bỏ túi, hoặc vàng có thể chôn xuống đất.
Chúng ta có thể xem cả hai như hai nơi trú ẩn khác nhau. Vàng là một căn cứ thực thể được đổ bằng đá hoa cương và bê tông cốt thép, lối vào hẹp, thông gió kém, nhưng đủ vững chắc. Việc vào ra rất phiền phức, và cũng khó khăn như vậy khi rút lui. Sức cản ma sát cao này đúng là giúp lọc bỏ những cảm xúc hoảng loạn ngắn hạn của thị trường, để lại những người dài hạn kiên định nhất, như các ngân hàng trung ương các quốc gia.
Bitcoin thì giống như một cơ sở dữ liệu mã hóa phân tán trên đám mây toàn cầu. Về lý thuyết, nó không thể bị phá hủy, có thể truy cập từ bất cứ nơi nào có mạng. Nhưng trong thời điểm thế giới vật chất rối loạn, người ta không lo lắng về việc cơ sở dữ liệu bị tấn công, mà là không thể kết nối lại với cổng vào đó nữa. Các nhà tham gia chính của thị trường, những quỹ và nhà đầu tư nhỏ quen với giao dịch cao tần 24/7, có thói quen “rủi ro - bán tháo - thanh khoản”. Trong bảng phân bổ tài sản của họ, Bitcoin vẫn đứng chung với chỉ số Nasdaq, chứ không phải vàng.
Vì vậy, khi xung đột bùng nổ, chúng ta thấy hai con đường người dùng hoàn toàn khác nhau. Người nắm giữ vàng bình tĩnh quan sát, những người mua tiềm năng chậm rãi gia nhập. Trong khi đó, người nắm giữ Bitcoin cùng với chỉ số lo sợ thị trường chứng khoán Mỹ, chạy trốn, đổ xô về đô la – tài sản thanh khoản nhất. Thị trường bằng vàng thật, bằng bạc thật, đã bỏ phiếu, chọn ra câu chuyện trú ẩn mà nó hiểu rõ nhất lúc này.
Thuộc tính của một tài sản không hoàn toàn do whitepaper hay kiến trúc kỹ thuật quyết định, mà còn do người nắm giữ, cách họ giao dịch, và khả năng thanh khoản trong thời điểm then chốt. Việc vàng tăng giá và Bitcoin giảm không phải là cuộc đối đầu của hai “tài sản trú ẩn”, mà là một cuộc đọ sức của một mô hình trú ẩn cổ điển với một mô hình mới chưa hoàn toàn được đồng thuận, bị giảm chiều để phù hợp hơn. Còn câu chuyện số, có thể nó vẫn đang chờ đợi một kịch bản phù hợp hơn cho chính nó.
‍#深度創作營 $XAUT