#JapanBondMarketSell-Off Tại sao Cú sốc Trái phiếu Nhật Bản có thể định hình lại Thị trường Toàn cầu vào năm 2026

Việc bán tháo gần đây trên thị trường trái phiếu chính phủ Nhật Bản đã trở thành một trong những sự kiện vĩ mô quan trọng nhất đầu năm 2026 — không chỉ vì Nhật Bản, mà còn vì những gì nó đại diện cho hệ thống tài chính toàn cầu. Trong nhiều thập kỷ, Nhật Bản đã đóng vai trò như một điểm tựa của lợi suất siêu thấp trên thế giới. Điểm tựa đó giờ đây đang có dấu hiệu nứt vỡ rõ ràng.
Sự tăng vọt lợi suất trái phiếu Chính phủ Nhật Bản (JGB) — với lợi suất kỳ hạn 40 năm vượt trên 4% lần đầu tiên kể từ năm 2007 — đã gửi đi một tín hiệu cảnh báo ngay lập tức trên các thị trường toàn cầu. Đây không phải là biến động bình thường. Đó là một cú sốc cấu trúc đối với một trong những nền kinh tế nợ nần nặng nề nhất thế giới.
Trung tâm của sự biến động là sự không chắc chắn về tài chính công. Đề xuất của Thủ tướng Sanae Takaichi về việc hoãn thuế tiêu thụ thực phẩm trong hai năm có vẻ như ủng hộ chính trị trước cuộc bầu cử đột ngột ngày 8 tháng 2, nhưng thị trường lại hiểu theo một cách hoàn toàn khác. Các nhà đầu tư chỉ tập trung vào một vấn đề duy nhất: làm thế nào Nhật Bản dự định tài trợ cho các cam kết tài chính mở rộng khi nợ đã gần 250% GDP.
Phản ứng này phản ánh một sự thay đổi sâu sắc trong tâm lý thị trường. Trong nhiều năm, các nhà đầu tư tin tưởng rằng khả năng bền vững của nợ Nhật Bản được bảo vệ bởi tiết kiệm nội địa và sự hỗ trợ của ngân hàng trung ương. Đến năm 2026, niềm tin đó đang bị thử thách lần đầu tiên trong một thế hệ.
Hậu quả ngay lập tức cho thấy tâm lý thị trường đã trở nên mong manh như thế nào. Việc bán tháo mạnh tập trung vào các trái phiếu siêu dài — kỳ hạn 20, 30 và 40 năm — cho thấy nỗi sợ không phải về chính sách ngắn hạn, mà về tính tín nhiệm tài chính dài hạn. Khi trái phiếu kỳ hạn dài bán tháo, thị trường đang đặt câu hỏi về tương lai, chứ không phải hiện tại.
Mặc dù tạm thời yên ắng trở lại sau khi Bộ trưởng Tài chính Satsuki Katayama kêu gọi ổn định và lợi suất giảm nhẹ, nhưng thông điệp đã được truyền tải. Một khi niềm tin bị lung lay, việc trấn an chỉ hiếm khi đủ để khôi phục hoàn toàn.
Sự lan tỏa toàn cầu diễn ra nhanh chóng. Lợi suất trái phiếu Kho bạc 30 năm của Mỹ tăng gần mức 4.9%, trong khi thị trường trái phiếu ở Vương quốc Anh và Canada cũng chịu áp lực tương tự. Sự chuyển động đồng bộ này xác nhận rằng cú sốc trái phiếu Nhật Bản không phải là riêng lẻ — nó đã được truyền qua dòng chảy vốn toàn cầu.
Nhật Bản từ lâu đã là một trong những nhà xuất khẩu vốn lớn nhất vào thị trường trái phiếu toàn cầu. Khi lợi suất nội địa tăng, các nhà đầu tư Nhật bắt đầu rút vốn về nước. Động thái này thắt chặt thanh khoản toàn cầu, đặc biệt trong các tài sản dài hạn, và tạo áp lực tăng lợi suất trên toàn thế giới.
Đây là lý do tại sao các nhà phân tích ngày càng mô tả sự kiện này như một “thời điểm của các nhà bảo vệ trái phiếu”. Thị trường đang báo hiệu rằng việc mở rộng tài chính mà không có kế hoạch huy động vốn đáng tin cậy sẽ bị trừng phạt — bất kể quy mô hay lịch sử của quốc gia.
Hiện tại, sự chú ý đang hướng về Ngân hàng Nhật Bản. Trong khi can thiệp vẫn còn khả thi, BoJ đang đối mặt với một tình thế tiến thoái lưỡng nan ngày càng lớn. Việc kiểm soát lợi suất tích cực có thể gây yếu tiền tệ và lạm phát nhập khẩu, trong khi để lợi suất tăng sẽ đe dọa sự ổn định tài chính nội địa. Mỗi con đường đều mang lại chi phí.
Cân bằng này đánh dấu một bước chuyển đổi lịch sử. Nhật Bản không còn hoạt động trong một thế giới không lãi suất. Thời kỳ cách ly tiền tệ vô hạn đang phai nhạt, buộc các nhà hoạch định chính sách phải đối mặt với những lựa chọn mà các thị trường toàn cầu đã lâu phải đối mặt.
Đối với các tài sản rủi ro, những tác động là rất lớn. Lợi suất toàn cầu tăng làm giảm thanh khoản, thu hẹp định giá, và làm tăng biến động trên các cổ phiếu và tiền điện tử. Điều này giúp giải thích tại sao căng thẳng thị trường gần đây lại đi kèm với dòng chảy mạnh hơn vào các tài sản phòng thủ.
Vàng đã phản ứng trước, củng cố vai trò như một công cụ bảo hiểm truyền thống trong khủng hoảng. Trong khi đó, thị trường tiền điện tử thể hiện hành vi hỗn hợp — nhạy cảm ngắn hạn với việc thắt chặt thanh khoản, nhưng dài hạn vẫn có thể xem là một biện pháp phòng ngừa thay thế chống lại sự mở rộng nợ chủ quyền.
Nhìn về phía trung và cuối năm 2026, thị trường trái phiếu Nhật Bản có thể đóng vai trò như một chỉ báo dẫn dắt thay vì chỉ là một cú sốc nhất thời. Nếu lợi suất vẫn duy trì ở mức cao, kỳ vọng lãi suất toàn cầu có thể cần phải điều chỉnh lại — ngay cả khi không có thêm các đợt tăng lãi suất của các ngân hàng trung ương.
Điều rút ra chính rõ ràng: đây không chỉ là vấn đề của Nhật Bản. Đó là một tín hiệu toàn cầu rằng ngưỡng chịu đựng nợ đang thay đổi. Thị trường ngày càng ít khoan dung, chọn lọc hơn, và ngày càng dựa nhiều vào độ tin cậy hơn là lời hứa.
Liệu sự ổn định có xảy ra thông qua hành động chính sách phối hợp hay tiếp tục biến động phụ thuộc phần lớn vào các bước đi tiếp theo của Ngân hàng Nhật Bản — và cách các nhà đầu tư toàn cầu diễn giải chúng.
Một điều chắc chắn đã rõ:
Thời kỳ của “giả định an toàn” trong thị trường trái phiếu toàn cầu đang kết thúc.
Và vào năm 2026, sự thay đổi đó có thể định hình lại mọi thứ từ lãi suất đến chiến lược phân bổ tài sản trên toàn thế giới.