Thị trường GPU thứ cấp: bài kiểm tra thực tế cho những ai muốn tiết kiệm chi phí cho card đồ họa

Рынок đã qua sử dụng của card đồ họa sôi động. Đặc biệt là sau khi Ethereum chuyển sang thuật toán Proof-of-Stake vào năm 2022, việc đào coin bằng card đồ họa đã không còn sinh lợi nữa. Giá cả giảm, tiền điện tử rẻ hơn — và hàng nghìn người đào coin cũ đang bán tháo các farm của họ. NVIDIA RTX 3060 hoặc AMD RX 580 giờ đây có thể mua với giá bằng một nửa so với các mẫu mới. Nghe có vẻ tuyệt vời? Hãy cùng tìm hiểu lý do tại sao điều này cần phải cẩn trọng.

Thực tế xảy ra với GPU trên các farm đào coin

Card đồ họa trong đào coin không giống như máy tính chơi game của người dùng, thường chỉ bật vào buổi tối. Đây là máy móc hoạt động 24/7 với công suất tối đa, như một động cơ chạy không ngừng trên số số truyền thứ năm. Chế độ này làm tăng nhanh hao mòn GPU, VRAM (VRAM) và quạt tản nhiệt.

Nhiệt độ luôn duy trì trong khoảng 70–80°C. Nếu hệ thống làm mát kém, điều này dẫn đến suy giảm chất lượng của chip, mối hàn và tụ điện. Quạt chạy liên tục trong nhiều tháng ở tốc độ cao sẽ nhanh chóng giảm tuổi thọ. Kết quả: card đồ họa sau đào coin sẽ già đi nhanh hơn nhiều so với sử dụng bình thường.

Thêm vào đó, các thợ đào thường chỉnh sửa card: họ dùng phần mềm như MSI Afterburner để tối ưu hóa, áp dụng undervolting (giảm điện áp) hoặc thay BIOS, điều chỉnh tần số và thời gian của bộ nhớ. Những thay đổi này giúp hiệu quả đào coin tốt hơn, nhưng đối với chơi game hoặc công việc chuyên nghiệp, card có thể hoạt động không ổn định.

Cách nhận biết card đã từng đào coin

Dấu hiệu bên ngoài

Kiểm tra kỹ card. Trên đó có thể có bụi bẩn, đặc biệt là ở bộ tản nhiệt và quạt. Tem niêm phong của nhà sản xuất trên vít có bị rách không? Nếu có, nghĩa là đã mở ra. Vết xước, dấu vết tháo lắp ở các khe cắm — tất cả đều gợi ý về quá khứ của nó trên farm.

Kiểm tra qua phần mềm

Cài đặt GPU-Z hoặc HWiNFO. Khi card ở trạng thái nghỉ, nhiệt độ phải thấp. Nếu nhiệt độ trên 50°C, và quạt chạy ở tốc độ cao mà không có tải, đó là dấu hiệu cảnh báo. GPU-Z còn hiển thị lịch sử: tải 100% liên tục trong nhiều tháng — rõ ràng là card đã từng đào coin.

Bằng BIOS như một bằng chứng

Trong GPU-Z có nút “Save BIOS”. Lưu firmware hiện tại và so sánh với bản gốc trên trang của nhà sản xuất (ASUS, MSI và các hãng khác). Nếu phiên bản khác biệt so với thông số gốc, gần như chắc chắn đó là card đã đào coin. Ví dụ, thay vì số hiệu tiêu chuẩn như “086.02.37.00.01”, card đã đào coin có thể có “086.02.37.00.02” hoặc biến thể khác.

Liệu có nên mạo hiểm hay không: tính toán trung thực

Những gì được giảm giá

Tiết kiệm đáng kể: card đã đào coin có giá thấp hơn 30–50%. RX 5700 XT có thể mua với 15.000 rúp thay vì 30.000 rúp cho hàng mới. Một số card giữ lại firmware đã tối ưu, thậm chí còn có ích. Nếu dành thời gian làm sạch và phục hồi, mua như vậy có thể là một phát hiện có lợi.

Tại sao có thể là sai lầm

Tuổi thọ còn lại là một ẩn số. Các vấn đề về VRAM hoặc chip chính có thể xuất hiện sau vài tháng sử dụng. Một số card từ farm (ví dụ, các NVIDIA CMP) đặc biệt thậm chí không có cổng xuất hình. Rủi ro chính là tính không thể dự đoán. Card đã đào coin có thể hoạt động một năm, hoặc hỏng sau một tháng.

Cách kiểm tra trước khi quyết định bỏ tiền

Stress-test bắt buộc

FurMark, AIDA64, GPU-Z, MSI Afterburner — bộ công cụ tối thiểu của bạn. Chạy FurMark trong 30 phút: nhiệt độ không vượt quá 85°C, không xuất hiện artefacts trên màn hình. Dùng 3DMark Time Spy hoặc Unigine Heaven để tải nặng hơn.

Kiểm tra phần cứng

Nếu có thể, tháo quạt ra. Nhìn lớp keo tản nhiệt: nếu khô hoặc nứt, đó là dấu hiệu quá nhiệt. Lớp keo tản nhiệt của VRAM phải mềm mại, không có dấu hiệu hao mòn. Vết ố trên bo mạch cho thấy nhiệt độ cao trong quá khứ.

Kiểm tra bộ nhớ và các cổng xuất hình

MemTestG80 hoặc OCCT kiểm tra lỗi bộ nhớ của card. Đây là vấn đề phổ biến sau đào coin. Kết nối màn hình qua từng cổng HDMI, DisplayPort, DVI — tất cả đều phải hoạt động.

BIOS trước khi dùng

So sánh BIOS hiện tại với bản gốc. Nếu đã chỉnh sửa, flash lại card về phiên bản gốc. Dùng NVFlash cho NVIDIA hoặc ATIFlash cho AMD. Rất quan trọng: firmware không đúng có thể làm hỏng hoàn toàn thiết bị.

Cách đưa card về trạng thái bình thường

Phục hồi card bắt đầu bằng vệ sinh. Dùng khí nén để thổi bụi khỏi tản nhiệt. Lau sạch bo mạch bằng cồn isopropyl. Thay keo tản nhiệt (Arctic MX-4 hoặc tương tự) và nếu cần, thay keo tản nhiệt VRAM — điều này giúp giảm nhiệt độ 5–10°C.

Sau đó, thử nghiệm card trên PC thử: chạy FurMark hoặc 3DMark trong một giờ. Nếu card sau đào coin chịu được tải mà không gặp lỗi, nó đã sẵn sàng.

Thời gian sử dụng thực tế của card đã phục hồi

Một năm làm farm tương đương với vài năm sử dụng bình thường. Trong điều kiện bình thường, card có thể sống từ 1 đến 4 năm, tùy theo cách sử dụng. Card được làm mát tốt (với ba quạt) sẽ bền hơn. Nếu người đào coin dùng hệ thống làm mát chất lượng và thiết lập vừa phải, card sau đào coin có thể hoạt động gần như mới.

Nơi tìm mua và những yêu cầu cần đặt ra

Trên Avito, trong các nhóm Telegram và diễn đàn như Overclockers.ru có nhiều đề nghị. RTX 3060 thường có giá 18.000–22.000 rúp. Nhưng nhất định phải kiểm tra trực tiếp: chạy thử ngay trước mặt người bán, xem ngoại hình, đảm bảo có ít nhất 7 ngày bảo hành để kiểm tra.

Tránh mua bán không thể thử nghiệm. Giá quá thấp hoặc lịch sử bán hàng không rõ ràng là dấu hiệu cần cảnh giác.

Các câu hỏi thường gặp

Có thể chơi game trên đó không? Có, nếu card còn tốt. Nhưng hiệu năng có thể thấp hơn do hao mòn.

Làm thế nào để phân biệt hàng thật và hàng giả? Kiểm tra số serial qua GPU-Z và so sánh với cơ sở dữ liệu của nhà sản xuất. Kiểm tra kỹ bo mạch để phát hiện dấu hiệu hao mòn.

Điều gì cần kiểm tra đầu tiên? Ngoại hình, nhiệt độ, các cổng xuất hình và kết quả stress-test.

Có nên phục hồi không? Nếu giá thấp và bạn sẵn sàng bỏ thời gian, có thể có lợi. Đối với người mới, đây là rủi ro.

Có phù hợp cho công việc chuyên nghiệp không? Có, để chỉnh sửa video, render 3D và các tác vụ tương tự, nếu card qua tất cả các bài kiểm tra.