Năm 2013, nhóm của Matthew Green đề xuất giao thức Zerocoin nhằm trang bị khả năng giao dịch ẩn danh cho mạng lưới Bitcoin mà không phụ thuộc vào trung gian thứ ba. Ý tưởng cốt lõi không quá phức tạp — thông qua cơ chế "đốt rồi tái tạo" để phá vỡ chuỗi giao dịch, sử dụng chứng minh không kiến thức để che giấu danh tính.

Ba năm sau, vào tháng 9 năm 2016, nhóm Poramin Insom biến lý thuyết này thành thực tế, ra mắt đồng tiền mã hóa độc lập Zcoin (XZC), từng được coi là tiên phong trong công nghệ tiền mã hóa riêng tư. Tuy nhiên, câu chuyện sau đó không còn rực rỡ — lỗ hổng kỹ thuật, cạnh tranh từ các đối thủ, hệ sinh thái suy tàn, cuối cùng dần lụi tàn.

**Tại sao lại như vậy? Nói thẳng ra là hai chữ: không an toàn.**

Tháng 2 năm 2017, giao thức Zerocoin bị khai thác lỗ hổng do lỗi định dạng mã nguồn. Kẻ tấn công lợi dụng lỗ hổng này để tạo ra số lượng lớn tiền giả, gây thiệt hại trực tiếp khoảng 58,5 nghìn USD. Nhưng đó chưa phải là điều tồi tệ nhất.

Tháng 4 năm 2018, giao thức lại phát hiện ra lỗ hổng mật mã nghiêm trọng — kẻ tấn công có thể tiêu hủy token của người khác rồi giả mạo tiền mới từ hư không. Nhóm phát triển buộc phải thực hiện hard fork để sửa lỗi, nhưng nền tảng niềm tin đã lung lay, nhiều nhà phát triển và cộng đồng đã bỏ chạy.

Sau này, dù đã phát hành các bản vá như LibzerocoinV2, nhưng một khi bị dán nhãn "bản gốc không an toàn" thì rất khó gỡ bỏ. Người dùng tiền mã hóa riêng tư bắt đầu chuyển sang Monero (XMR) và Zcash (ZEC), những giải pháp có vẻ ổn định hơn.

So sánh, Zerocoin chỉ có thể che giấu nguồn gốc giao dịch, còn số tiền và địa chỉ nhận vẫn minh bạch. Trong khi ZEC sử dụng giao thức Zerocash để mã hóa toàn bộ — cả số tiền lẫn địa chỉ. Sự khác biệt này phản ánh rõ ràng quá trình tiến bộ nhanh chóng của lĩnh vực tiền mã hóa riêng tư, các giải pháp sau này học hỏi từ bài học của tiền bối và liên tục tối ưu hóa.